โรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ (Allergic Rhinitis) รู้ทัน...ก่อนอาการรบกวนชีวิต

จามไม่หยุด น้ำมูกใสไหล คัดจมูก คันจมูก รบกวนการทำงานและการนอนหลับใช่ไหม? อาการเหล่านี้อาจไม่ใช่ไข้หวัด แต่คือโรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ เกิดจากระบบภูมิคุ้มกันตอบสนองต่อไรฝุ่น ขนสัตว์ หรือเชื้อราไวเกินปกติ แม้ไม่รุนแรงถึงชีวิต แต่หากปล่อยไว้โดยไม่รักษาก็อาจกระทบระยะยาว มารู้จักสาเหตุ อาการ และวิธีรักษาเพื่อรับมือได้อย่างถูกต้อง

โรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ คืออะไร?

โรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ เป็นโรคที่เกิดจากการที่ระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายตอบสนองต่อสารบางชนิดมากกว่าปกติ ทั้งที่สารเหล่านั้นไม่ได้เป็นอันตราย เมื่อสูดดมสารก่อภูมิแพ้ ร่างกายจะเกิดการอักเสบที่เยื่อบุโพรงจมูก ทำให้เกิดอาการ เช่น จาม คัดจมูก น้ำมูกไหล และคันจมูก พบได้ในคนทุกวัย โดยเฉพาะเด็กและวัยทำงาน แม้ไม่ใช่โรคที่อันตราย แต่หากไม่ได้รับการรักษา อาจส่งผลต่อการนอนหลับ การเรียน การทำงาน และคุณภาพชีวิตในระยะยาว

> กลับสารบัญ

ทำไมจึงเป็นโรคนี้?

ในผู้ที่เป็นโรคภูมิแพ้ ร่างกายจะมองว่าสารก่อภูมิแพ้ เช่น ไรฝุ่น หรือขนสัตว์ เป็นสิ่งแปลกปลอม จึงสร้างภูมิคุ้มกันชนิดหนึ่งที่เรียกว่า IgE เพื่อมาตอบสนอง เมื่อสัมผัสสารก่อภูมิแพ้อีกครั้ง ร่างกายจะหลั่งสารต่าง ๆ เช่น ฮิสตามีน (Histamine) ออกมา ทำให้เยื่อบุจมูกเกิดการอักเสบ จึงเกิดอาการต่าง ๆ ของโรค และมักกลับมาเป็นซ้ำทุกครั้งที่สัมผัสสารที่แพ้

> กลับสารบัญ

อาการที่พบบ่อย

ผู้ป่วยแต่ละคนอาจมีอาการแตกต่างกัน บางคนเป็นตลอดปี บางคนเป็นเฉพาะบางฤดูกาล โดยอาการที่พบได้บ่อย ได้แก่

• น้ำมูกใสไหล
• จามหลายครั้งติดต่อกัน โดยเฉพาะหลังตื่นนอน
• คันจมูก คันตา หายใจไม่สะดวก คัดจมูก
• ตาแดง น้ำตาไหล
• ใต้ตาคล้ำหรือมีรอยคล้ำบริเวณขอบตา
• เด็กบางคนชอบใช้มือขยี้หรือเสยปลายจมูกบ่อย ๆ เนื่องจากอาการคัน
• นอนหลับไม่เต็มอิ่ม ง่วงระหว่างวัน เหนื่อยง่าย หรือมีสมาธิลดลง

หากอาการเกิดบ่อยหรือเป็นต่อเนื่อง อาจส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวันได้อย่างมาก

> กลับสารบัญ

สารก่อภูมิแพ้ที่พบได้บ่อยในประเทศไทย

สารก่อภูมิแพ้ที่กระตุ้นให้เกิดอาการมีหลายชนิด โดยที่พบบ่อย ได้แก่

• ไรฝุ่น เป็นสาเหตุที่พบได้บ่อยที่สุด มักสะสมอยู่ใน ที่นอน หมอน ผ้าห่ม พรม ผ้าม่าน และตุ๊กตาผ้า
• ขนและรังแคสัตว์เลี้ยง เช่น แมว สุนัข หรือสัตว์เลี้ยงที่มีขน
• ละอองเกสรพืช พบมากในพื้นที่ที่มีต้นไม้ สนามหญ้า หรือในบางช่วงฤดูกาล
• เชื้อราในอากาศ มักพบในบริเวณที่อับชื้น เช่น ห้องน้ำ ห้องครัว หรือบริเวณที่มีน้ำรั่วซึม
• แมลงสาบ ทั้งตัวแมลง เศษซาก และมูลของแมลงสาบ ล้วนสามารถเป็นสารก่อภูมิแพ้ได้

> กลับสารบัญ

หากสงสัยว่าเป็นโรคนี้ ควรทำอย่างไร?

หากมีอาการจาม คัดจมูก น้ำมูกไหล หรือคันจมูกเป็น ๆ หาย ๆ โดยเฉพาะเมื่อสัมผัสฝุ่น ขนสัตว์ หรืออยู่ในสภาพแวดล้อมบางอย่าง ควรเข้ารับการประเมินจากแพทย์ เพื่อหาสาเหตุที่แท้จริง

> กลับสารบัญ

สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติม

การรักษาอาจประกอบด้วย

• การหลีกเลี่ยงสารก่อภูมิแพ้
• การใช้ยาควบคุมอาการตามคำแนะนำของแพทย์
• การตรวจหาสารก่อภูมิแพ้
• การรักษาด้วยภูมิคุ้มกันบำบัด (Allergen Immunotherapy) มีทั้งรูปแบบยาอมใต้ลิ้นและแบบฉีดเข้าชั้นไขมันซึ่งช่วยลดความไวต่อสารก่อภูมิแพ้, ลดการใช้ยาและช่วยควบคุมอาการในระยะยาวในผู้ป่วยที่มีข้อบ่งชี้

> กลับสารบัญ

คำถามที่พบบ่อยโรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ (FAQ)

> กลับสารบัญ

โรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้เป็นโรคที่พบได้บ่อย เกิดจากระบบภูมิคุ้มกันตอบสนองต่อสารก่อภูมิแพ้มากกว่าปกติ ทำให้เกิดอาการจาม คัดจมูก น้ำมูกไหล และคันจมูก สารก่อภูมิแพ้ที่พบได้บ่อย ได้แก่ ไรฝุ่น ขนสัตว์ ละอองเกสร เชื้อรา และแมลงสาบ ซึ่งการดูแลสิ่งแวดล้อมเพื่อลดการสัมผัสสารก่อภูมิแพ้ ร่วมกับการรักษาที่เหมาะสม จะช่วยให้อาการดีขึ้นและลดผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน หากมีอาการรุนแรง เป็นเรื้อรัง หรือใช้ยาแล้วอาการยังไม่ดีขึ้น ควรปรึกษาแพทย์เฉพาะทางด้านโรคภูมิแพ้เพื่อรับการวินิจฉัยและวางแผนการรักษาที่เหมาะสม